اشكال بر عصمت حضرت زهرا و پاسخ به آن
بعضى گفتهاند: آيهى مذكور دلالت بر عصمت ندارد. زيرا آيات قبل از آن و آيات بعد از آن، دربارهى زنان رسول اكرم نازل شده و خطابه به آنان متوجه است. و به قرينهى سياق بايد گفت: آيهى مذكور نيز دربارهى زنان آن حضرت نازل شده و مخاطب در آيه، آنها هستند.
بنابراين اگر آيه دلالت بر عصمت كند بايد گفت: زنهاى رسولاللَّه نيز از گناه معصوم بودهاند در صورتى كه اين مطلب را نه كسى گفته و نه مىتوان گفت. از اين رهگذر است كه بايد بگوييم: آيه اصلا دلالت بر عصمت ندارد. نه در مورد زنهاى آن حضرت، نه در مورد ساير اهلبيت.
پاسخ
علامه سيد عبدالحسين شرفالدين اشكال مذكور را نقل كرده و به چند وجه آن را پاسخ داده است:
اول: احتمال مذكور اجتهاد است در مقابل نص، زيرا در چندين روايت كه به حد تواتر مىرسد اين مطلب وارد شده كه آيه مذكور در شأن على و فاطمه و حسن و حسين (عليهمالسلام) نازل شده و اختصاص به آنان دارد. حتى وقتى امسلمه خواست در زير جامه داخل شود پيغمبر اكرم (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) جداً او را ممنوع ساخت.
دوم: اگر آيه دربارهى زنهاى رسول خدا نازل شده بود بايد به صورت خطاب مؤنث ادا شده باشد و بگويد: (انما يريد اللَّه ليذهب عَنْكُنَّ الرجس اهل البيت و يُطَهِّرُكُنَّ تطهيرا). نه به صورت جمع مذكر.
سوم: در بين عربهاى فصيح، مرسوم است كه در بين كلماتشان جملههايى را به عنوان جملهى معترضه ذكر كنند. بنابراين مانعى ندارد بگوييم: خداوند متعال آيهى مزبور را در بين آياتى كه در شان زنهاى رسول خدا نازل شده قرار داده تا اهميت موضوع را برساند و بدين نكته اشاره كند كه چون اهلبيت پيغمبر از گناه معصومند نبايد مورد تعرض كسى قرار گيرند حتى زنان پيغمبر هم حق تعرض بدانها را ندارند.
چهارم: در عين حالى كه در قرآن كريم تحريفى واقع نشده و آيات آن كتاب آسمانى هيچ كم و زياد نشده است اما اين مطلب مسلّم نيست كه آيات و سورههاى قرآن، عينا به همان ترتيبى كه نازل شده، جمع و تدوين شده باشند. مثلا هيچ بعيد نيست كه آيه مذكور، تنها دربارهى اهلبيت نازل شده باشد ولى در موقعى كه آيات جمع و تدوين مىشده آن را در بين زنان پيغمبر گنجانيده باشند. (1)
دليل دوم: رسول خدا (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) به فاطمه فرمود: خدا براى غضب تو غضب مىكند و براى خشنودى تو خشنود مىشود. (2)
حديث مذكور را سنى و شيعه قبول دارند و در كتابهاى خود نوشتهاند. برطبق اين حديث هر جا فاطمه (عليهاالسلام) غضب كند خدا نيز غضب مىكند و هرگاه خشنود و راضى شود خدا نيز راضى و خشنود مىگردد. البته اين مطلب مسلم است كه رضايت و غضب خدا مطابق واقع و حق است. هرگز به كارهاى زشت و خلاف حق خشنود نمىشود، گرچه ديگرى از آن كار خشنود شد. هرگز از كارهاى خوب و حق غضبناك نمىشود، گر چه مبغوض ديگران باشد. لازمهى اين دو مطلب اينست كه فاطمه (عليهاالسلام) از گناه و خطا معصوم باشد، زيرا اگر معصوم باشد رضايت و غضبش بر طبق موازين شريعت خواهد بود و هيچگاه بر خلاف رضاى خدا راضى نمىشود و هيچگاه از حق و كارهاى نيك غضبناك نمىشود. در چنين صورتى مىتوان گفت: اگر فاطمه (عليهاالسلام) غضب كند خدا غضب مىكند و اگر خشنود شود خدا خشنود مىشود.
اما اگر معصيت و خطا دربارهاش روا باشد نمىتوان به طور كلى گفت: از غضب او خدا غضب مىكند و از خشنوديش خشنود مىشود. مطلب را با مثالى روشن سازيم:
اگر فرض كنيم كه حضرت فاطمه معصوم نباشد و اشتباه و گناه دربارهاش جايز باشد، در اين صورت ممكن است بواسطهى اشتباه يا تمايلات نفسانى، برخلاف حق و واقع، چيزى را از كسى مطالبه كند و كارشان به نزاع و كشمكش منجر شود ولى طرف مقابل تسليم نگردد و او را مغلوب سازد، در اين صورت ممكن است آن حضرت غضبناك گردد و اظهار عدم رضايت كند آيا در چنين فرضى مىتوان گفت: چون فاطمه (عليهاالسلام) غضب كرده خدا نيز غضب مىكند گرچه حق با طرف مقابل بوده است؟ ابداً چنين كار زشتى را نمىتوان به خدا نسبت داد.
بواسطهى اين روايت نيز مىتوان عصمت زهرا را اثبات نمود.
رسول خدا (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: فاطمه (عليهاالسلام) پارهى تن من است، هركس او را خشمناك كند مرا خشمناك خواهد كرد. (3)
اين حديث نيز در كتابهاى سنى و شيعه موجود است و همهى مسلمانان حتى عمر و ابوبكر به صحت آن اعتراف دارند. با بيان فوق، اين حديث نيز بر عصمت حضرت زهرا دلالت دارد، زيرا پيغمبر اكرم از گناه و خطا و تمايلات نفسانى معصوم است. بر كارى غضب مىكند كه مبغوض خدا باشد و به چيزى راضى مىشود كه رضايت خدا در آن باشد. بنابراين در صورتى مىتوان گفت: هرگاه فاطمه غضب كند پيغمبر (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) نيز غضب مىكند كه معصوم باشد و احتمال گناه و خطا دربارهاش جايز نباشد.
يكى ديگر از شواهد عصمت حضرت زهرا اين حديث است:
امام صادق عليهالسلام در حديثى فرموده: زهرا بدان جهت فاطمه ناميده شده كه شر و بدى در وجود مباركش راه ندارد. (4)
1ـ كتاب الكلمة الغراء فى تفضيل الزهراء تأليف سيد عبدالحسين شرفالدين ص 212.
2ـ قال رسولاللَّه صلّى اللَّه عليه و آله: يا فاطمه ان اللَّه يغضب لغضبك و يرضى لرضاك- ينابيع المودة ص 203 مجمع الزوائد ج 9 ص 203.
3ـ قال رسولاللَّه: فاطمة بعضة مني فمن اغضبها اغضبنى- صحيح بخارى ج 2 ص 302.
4ـ كشفالغمه ج 2 ص 89.
بنابراين اگر آيه دلالت بر عصمت كند بايد گفت: زنهاى رسولاللَّه نيز از گناه معصوم بودهاند در صورتى كه اين مطلب را نه كسى گفته و نه مىتوان گفت. از اين رهگذر است كه بايد بگوييم: آيه اصلا دلالت بر عصمت ندارد. نه در مورد زنهاى آن حضرت، نه در مورد ساير اهلبيت.
پاسخ
علامه سيد عبدالحسين شرفالدين اشكال مذكور را نقل كرده و به چند وجه آن را پاسخ داده است:
اول: احتمال مذكور اجتهاد است در مقابل نص، زيرا در چندين روايت كه به حد تواتر مىرسد اين مطلب وارد شده كه آيه مذكور در شأن على و فاطمه و حسن و حسين (عليهمالسلام) نازل شده و اختصاص به آنان دارد. حتى وقتى امسلمه خواست در زير جامه داخل شود پيغمبر اكرم (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) جداً او را ممنوع ساخت.
دوم: اگر آيه دربارهى زنهاى رسول خدا نازل شده بود بايد به صورت خطاب مؤنث ادا شده باشد و بگويد: (انما يريد اللَّه ليذهب عَنْكُنَّ الرجس اهل البيت و يُطَهِّرُكُنَّ تطهيرا). نه به صورت جمع مذكر.
سوم: در بين عربهاى فصيح، مرسوم است كه در بين كلماتشان جملههايى را به عنوان جملهى معترضه ذكر كنند. بنابراين مانعى ندارد بگوييم: خداوند متعال آيهى مزبور را در بين آياتى كه در شان زنهاى رسول خدا نازل شده قرار داده تا اهميت موضوع را برساند و بدين نكته اشاره كند كه چون اهلبيت پيغمبر از گناه معصومند نبايد مورد تعرض كسى قرار گيرند حتى زنان پيغمبر هم حق تعرض بدانها را ندارند.
چهارم: در عين حالى كه در قرآن كريم تحريفى واقع نشده و آيات آن كتاب آسمانى هيچ كم و زياد نشده است اما اين مطلب مسلّم نيست كه آيات و سورههاى قرآن، عينا به همان ترتيبى كه نازل شده، جمع و تدوين شده باشند. مثلا هيچ بعيد نيست كه آيه مذكور، تنها دربارهى اهلبيت نازل شده باشد ولى در موقعى كه آيات جمع و تدوين مىشده آن را در بين زنان پيغمبر گنجانيده باشند. (1)
دليل دوم: رسول خدا (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) به فاطمه فرمود: خدا براى غضب تو غضب مىكند و براى خشنودى تو خشنود مىشود. (2)
حديث مذكور را سنى و شيعه قبول دارند و در كتابهاى خود نوشتهاند. برطبق اين حديث هر جا فاطمه (عليهاالسلام) غضب كند خدا نيز غضب مىكند و هرگاه خشنود و راضى شود خدا نيز راضى و خشنود مىگردد. البته اين مطلب مسلم است كه رضايت و غضب خدا مطابق واقع و حق است. هرگز به كارهاى زشت و خلاف حق خشنود نمىشود، گرچه ديگرى از آن كار خشنود شد. هرگز از كارهاى خوب و حق غضبناك نمىشود، گر چه مبغوض ديگران باشد. لازمهى اين دو مطلب اينست كه فاطمه (عليهاالسلام) از گناه و خطا معصوم باشد، زيرا اگر معصوم باشد رضايت و غضبش بر طبق موازين شريعت خواهد بود و هيچگاه بر خلاف رضاى خدا راضى نمىشود و هيچگاه از حق و كارهاى نيك غضبناك نمىشود. در چنين صورتى مىتوان گفت: اگر فاطمه (عليهاالسلام) غضب كند خدا غضب مىكند و اگر خشنود شود خدا خشنود مىشود.
اما اگر معصيت و خطا دربارهاش روا باشد نمىتوان به طور كلى گفت: از غضب او خدا غضب مىكند و از خشنوديش خشنود مىشود. مطلب را با مثالى روشن سازيم:
اگر فرض كنيم كه حضرت فاطمه معصوم نباشد و اشتباه و گناه دربارهاش جايز باشد، در اين صورت ممكن است بواسطهى اشتباه يا تمايلات نفسانى، برخلاف حق و واقع، چيزى را از كسى مطالبه كند و كارشان به نزاع و كشمكش منجر شود ولى طرف مقابل تسليم نگردد و او را مغلوب سازد، در اين صورت ممكن است آن حضرت غضبناك گردد و اظهار عدم رضايت كند آيا در چنين فرضى مىتوان گفت: چون فاطمه (عليهاالسلام) غضب كرده خدا نيز غضب مىكند گرچه حق با طرف مقابل بوده است؟ ابداً چنين كار زشتى را نمىتوان به خدا نسبت داد.
بواسطهى اين روايت نيز مىتوان عصمت زهرا را اثبات نمود.
رسول خدا (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: فاطمه (عليهاالسلام) پارهى تن من است، هركس او را خشمناك كند مرا خشمناك خواهد كرد. (3)
اين حديث نيز در كتابهاى سنى و شيعه موجود است و همهى مسلمانان حتى عمر و ابوبكر به صحت آن اعتراف دارند. با بيان فوق، اين حديث نيز بر عصمت حضرت زهرا دلالت دارد، زيرا پيغمبر اكرم از گناه و خطا و تمايلات نفسانى معصوم است. بر كارى غضب مىكند كه مبغوض خدا باشد و به چيزى راضى مىشود كه رضايت خدا در آن باشد. بنابراين در صورتى مىتوان گفت: هرگاه فاطمه غضب كند پيغمبر (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) نيز غضب مىكند كه معصوم باشد و احتمال گناه و خطا دربارهاش جايز نباشد.
يكى ديگر از شواهد عصمت حضرت زهرا اين حديث است:
امام صادق عليهالسلام در حديثى فرموده: زهرا بدان جهت فاطمه ناميده شده كه شر و بدى در وجود مباركش راه ندارد. (4)
1ـ كتاب الكلمة الغراء فى تفضيل الزهراء تأليف سيد عبدالحسين شرفالدين ص 212.
2ـ قال رسولاللَّه صلّى اللَّه عليه و آله: يا فاطمه ان اللَّه يغضب لغضبك و يرضى لرضاك- ينابيع المودة ص 203 مجمع الزوائد ج 9 ص 203.
3ـ قال رسولاللَّه: فاطمة بعضة مني فمن اغضبها اغضبنى- صحيح بخارى ج 2 ص 302.
4ـ كشفالغمه ج 2 ص 89.
+ نوشته شده در یکشنبه ۵ خرداد ۱۳۸۷ ساعت ۴:۱ ب.ظ توسط جوان بخت
|