اسناد تاريخى به گونه‏هاى مختلف باقى مى‏مانند و پرده از جوانب مبهم ماجراها برمى‏دارند. يكى از اين جلوه‏ها نامه‏هاى بزرگان ملل است كه در هر قومى از احترام خاصى برخوردار است. در اوج ماجراى فدك، و در حالى كه غاصبين مشغول قدرت‏نمايى بودند، اميرالمؤمنين عليه‏السلام نامه‏اى با مضامين عالى براى ابوبكر نوشت كه شايد او از درك بعضى جملات آن عاجز بود.
اين نامه را حضرت هنگامى نوشت كه ابوبكر پس از تثبيت غصب فدك بر فراز منبر رفت و با اظهار قدرت سخنان ناروايى نسبت به مقام شامخ ولايت بر زبان راند. (1)
حضرت مطالبى در نامه نوشته بودند كه ابوبكر از كيفيت خطاب حضرت در تعجب فروماند، و در برخورد خود تجديد نظر كرد.
عين نامه‏ى حضرت چنين است:

بى‏انصافى مردم با اهل‏بيت عليهم‏السلام
امواج متلاطم فتنه‏ها را با كشتى‏هاى نجات پيمودند. ولى تاج افتخار صاحبان عظمت را با اجتماع اهل مكر و غدر پائين آوردند، و از نور مركز انوار استفاده بردند ولى ميراث پاكان ابرار را براى خود قسمت كردند و با غصب بخشوده‏ى پيامبر صلى اللَّه عليه و آله (يعنى فدك) سنگينىِ وزر و وبال آن را بر خود خريدند.
اگر اجازه داده شود سرهاى شما را... شما را مى‏بينم كه با كوردلى در حركتيد همانطور كه شتر (با چشم بسته) دور آسياب مى‏گردد. بخدا قسم، اگر به من اجازه داده شود درباره‏ى آنچه بدان علم نداريد، سرهاى شما را با شمشيرهاى برنده‏ى آهنين مانند دانه‏ى چيده از تنتان دور مى‏كنم و جمجمه‏هاى شجاعانتان را آنطور از جا مى‏كنم كه گوشه‏ى چشمانتان را (از شدت گريه) مجروح كنم و شما را به وحشت بيندازم.
تا آنجا كه مرا مى‏شناسيد هلاك‏كننده‏ى لشگرها و نابودكننده‏ى جنگجويان و از بين برنده‏ى بزرگانتان و خاموش‏كننده‏ى غائله‏هاتان و قاتل شجاعانتان بوده‏ام، در زمانهايى كه شما در خانه‏هايتان نشسته بوديد.
من همان رفيق ديروز شما هستم. قسم به جان پدرم، نخواستيد خلافت و نبوت در ما باشد چرا كه كينه‏هاى بدر و خونهاى اُحد را به ياد مى‏آوريد!

سكوت و سخن على عليه‏السلام
اگر بگويم كه خداوند درباره‏ى شما چه مقدر كرده استخوان سينه‏هايتان همچون دندانه‏هاى چرخ آسياب به تنتان فرومى‏رود. اگر سخن بگويم مى‏گوئيد: «حسد مى‏ورزد»، و اگر ساكت بمانم مى‏گوئيد: «فرزند ابى‏طالب از مرگ مى‏هراسد». هيهات، هيهات كه چنين باشم. اكنون به من چنين گفته مى‏شود، در حالى كه من مرگ ميراننده هستم.
منم كه در شب آرام كه مردم در خواب بودند در درياى مرگ شناور بودم. منم حامل شمشير سنگين و دو نيزه‏ى بلند، و شكننده‏ى پرچمها در جوش و خروش جنگها. منم آنكه زنگار ناراحتى‏ها را از روى بهترين خلايق (يعنى پيامبر صلى اللَّه عليه و آله) مى‏زدود. مادر به عزايتان بنشيند! بدانيد كه پسر ابوطالب نسبت به مرگ از فرزند به سينه‏ى مادرش مأنوس‏تر است.

اگر حقيقت و باطن مردم بيان شود
اگر آنچه خداوند در كتابش درباره‏ى شما نازل كرده ظاهر كنم همچون طنابى كه در چاهى عميق لرزان باشد مضطرب مى‏شويد و از خانه‏هايتان پا به فرار مى‏گذاريد و سرگردان مى‏شويد! ولى من آنچه در سينه دارم تحمل مى‏كنم تا خداوند را با دستى بريده از لذات شما و خالى از ساخته و پرداخته‏هاى شما ملاقات كنم.
مثل دنياى شما نزد من همچون ابرى است كه بالا و بالاتر مى‏رود و غليظ مى‏شود و استقرار مى‏يابد، ولى دوباره از هم مى‏پاشد و آسمان صاف پيدا مى‏شود.
آرام باشيد، به زودى گرد و غبار مى‏نشيند و ثمره‏ى كار خود را تلخ مى‏يابيد و يا ثمره‏ى كاشته‏ى دست خود را ميوه‏اى كشنده و سمى قاتل خواهيد يافت.
خداوند براى قضاوت ما و پيامبر به عنوان خصم شما و قيامت براى محل مخاصمه كافى است. خداوند هم در قيامت غير شما را از رحمتش دور نمى‏كند و جز شما را هلاك نمى‏نمايد. والسلام على من اتبع الهدى.

عكس‏العمل ابوبكر در مقابل نامه‏ى اميرالمؤمنين عليه‏السلام
وقتى ابوبكر نامه را خواند وحشت و رعب شديدى او را گرفت و گفت: عجيب است! چه جرأتى نسبت به من دارد كه ديگرى ندارد؟!
1ـ اين سخنان ابوبكر در بخش سوم اين كتاب آمده است.