شرح زیارت جامعه کبیره
وَخُزّانَ الْعِلْمِ
خزان علم یعنی گنجینه های علم : چون اهل بیت علیهم السلام در عالم تکوین ولایت دارند بر همه چیز علم و اطلاع دارند .
بحار الانوار ج26 ص 106
نحن خزّان الله فی الدنیا و الاخره
رحمت ، علم و فضل ... خداوند در این گنجینه ها به ودیعت نهاده شده است . چیزهایی که در عالم بعنوان علم مطرح شده است در حقیقت علم نیست چرا که فاصله و حجاب ما را با حقیقت بیشتر کرده است و مانع رشد و تعالی انسان شده است . چنانچه فرموده اند " العلم حجاب الاکبر " این همان علمی است که بر سینه انسان سنگینی کرده و چشم و گوش دل را می بندد .
علمی بطلب که تو را فانی سازد ز علایق جسمانی
علمی بطلب که به دل نور است سینه ز تجلی آن طور است
علمی که از آن چوشوی محفوظ گردد دل تو لوح المحفوظ
روایت معروف ( انا مدینة العلم و علی بابها - بحار الانوار ج 10 ص 120) تعبیر دیگری از همان گنجینه علم است یعنی عالم واقعی کسی است که از این در بگذرد و به این شهر بیاید .
اما حسن میفرمایند : عجب لمن یتفکر فی مأکوله کیف لا یتفکر فی معقوله - بحار الانوار ج1 ص 218
تعجب می کنم از کسی که در خوراک مادی اش تامل می کند اما در غذای روحش تفکر ندارد .
علم غذای روح است فاسدش باعث سنگینی و کسالت و خوبش باعث انبساط و سبکی روح می گردد
وَمُنْتَهَى الْحِلْمِ
حلم یعنی بزرگواری ، صبر و تحمل
روزی کنیز اما سجاد که در حال آب ریختن بر دست مبارک حضرت بود ظرف آب از دستش رها شد و بر سر مبارک آن حضرت اصابت کرد . امام طبق عکس العمل طبیعی سر بلند کرد و به کنیز نگاه کرد کنیز از ترس و ار آنجا که عاقل بود گفت : والکاطمین الغیظ .
امام فرمود : کظمتُ غیظی
کنیز گفت : والعافین عن الناس
امام فرمود :عفی الله عنک
اما کنیز چون با کریم طرف است رضایت نمی دهد . چرا کم طلب کند ! لذا می گوید : والله یحب المحسنین
امام می فرمایند : أنتِ حرّة .
و این نشان حلم و بردباری معصومین سلام الله علیهم اجمعین است .
وَاُصُولَ الْكَرَمِ وَقادَةَ الاُْمَمِ وَاَوْلِياَّءَ النِّعَمِ
اصول جمع اصل به معنای ریشه ها و قادة به معنای رهبر ، پیشوا و جلودار است یعنی ریشه های کرم ، رهبر اقوام ، ملل و امم و ولی نعمتها و والیان بر نعمت ذوات مقدس معصومین علیهم السلام هستند .
ریشه چیزی است که معمولا دیده نمی شود و در عین مخفی بودن وظیفه خود را تمام کمال نجام می دهد به عبارتی مجرای فیض به افراد از طریق میوه درخت ، ریشه پنهان درخاک است .
قادة الامم یعنی هرکس که از محاق عدم خارج شد و لباس وجود بر تن کردو به دنبال یک خط و کاروان به راه اقتاد که جلودارانش اهل بیت علیهم السلام هستند .
اولیاء النعم یعنی هرچه نعمت است از این خانه است . گردش نعمت در دنیا به دست ولی هر زمان است ، زمانی امیر المومنین ، زمانی امام حسن ، زمانی امام حسین و زمانی هم حضرت حجت علیهم السلام . این خوان نعمت همه برخوردار می شوند چه دوست و چه دشمن همانند درخت .
خجل می کند ماه و خورشید را ترا دست بی ادعایی که هست
برایم در این بی کسی ها توئی صمیمی ترین آشنائی که هست
مرا روح دریائی ات برده است به آبی ترین نا کجائی که هست
در ذیل آیه شریفه ( فاما بنعمت ربک فحدث - سوره انسان آیه 5 ) پیامبر امرم به ابن عباس می فرماید : که منظور از نعمت در این آیه وجود مقدس علی ابن ابیطالب است . یعنی خداوند به پیامبر دستور می دهد که امام علی را به عنوان یک نعمت عظیم و باعث افتخار به مردم اعلام کند . با وجود این که بالاترین نعمت ولایت امیر المومنین است اما منظور از اولیاء النعم این نیست .عبارت می گوید اگر نعمتی بخواهد دست به دست شود از دست اهل بیت می گذرد .
ندهد فرصت گفتار به محتاج کریم گوش این طایفه آواز گدا نشنیده است
بیایید دوباره قلبهای مرده خفته گرفته بیحال و بی روح خودمان را با تمسک به اصول کرم و اولیا النعم زنده و احیا کنیم و با اشک چشمانمان روح خشک شده را آبیاری نماییم